تکاپوی ژاپن برای راهاندازی مجدد صنعت تراشه
به گزارش کارگروه بینالملل سایبربان، ژاپن در تکاپویی گسترده برای احیای بخش تراشه سازی خود قرار دارد، اما سرمایهگذاریهای اخیر این کشور نشان میدهد که چگونه توکیو به سمت کمک به ایالات متحده برای توسعه صنعت نیمهرساناهای این کشور سوق داده شده است.
بر اساس توافقی که هفته گذشته توسط شرکت گلوبالفاوندریز (GlobalFoundries) اعلام شد، ژاپن تا سقف ۲۱ میلیارد دلار برای احداث دو کارخانه تولید تراشه در ایالت نیویورک سرمایهگذاری خواهد کرد. گفتنی است که بخش عمده مالکیت شرکت گلوبالفاوندریز در اختیار مبادالا اینوستمنت (Mubadala Investment Co) صندوق ثروت ملی ابوظبی قرار دارد.
این بخشی از تعهدی است که در ازای کاهش تعرفهها، به دولت ترامپ داده شده تا ۵۵۰ میلیارد دلار در ایالات متحده سرمایهگذاری شود. طبق این توافق، انتخاب پروژهها بر عهده رئیسجمهور ایالات متحده است، نه ژاپن.
این موضوع نشاندهنده بهایی است که ژاپن برای حفظ روابط تجاری با ایالات متحده که بزرگترین اقتصاد جهان و نزدیکترین شریک امنیتی این کشور محسوب میشود میپردازد. به گفته کارشناسان، این تعهد که در ژوئیه ۲۰۲۵ مورد توافق قرار گرفت، کمک چندانی به احیای صنعت تراشهسازی ژاپن نخواهد کرد و تأثیر محدودی بر بهبود تابآوری زنجیره تأمین آن خواهد داشت.
نوری چیو، مدیر سرمایهگذاری در شرکت وایت اوک کپیتال (White Oak Capital)، گفت:
ژاپن در حال تأمین مالی ظرفیت نیمهرساناهای ایالات متحده است، بدون آنکه لزوماً به بخش عمدهای از فناوری پیشرفته تراشه یا توانمندیهای تولید داخلی که به دنبال آن است، دست یابد.
دونالد ترامپ، رئیسجمهور ایالات متحده، سال گذشته باهدف کاهش کسری تجاری آمریکا، بر کالاهای وارداتی از کشورهای مختلف جهان تعرفه وضع کرد؛ اقدامی که در پی آن، دولتهای کره جنوبی و تایوان نیز وعدههایی برای سرمایهگذاری در آمریکا دادند.
این نخستین باری نیست که ژاپن در زمینه تراشهها تحتفشار ایالات متحده قرار میگیرد. در دهه ۱۹۸۰، ژاپن که در آن زمان قطب مسلط جهانی در تولید تراشه بود پذیرفت که صادرات نیمهرساناهای خود به آمریکا را محدود کند؛ خاطرات آن دوران همچنان برای مقامات دولتی در توکیو، موضوعی ناخوشایند و حساس محسوب میشود.
یک منبع در دولت ژاپن که به دلیل حساسیت سیاسی موضوع، خواست نامش فاش نشود گفت:
سرمایهگذاری در ایالات متحده، در نهایت راهکاری برای تعامل با ترامپ است. این کار در اصل تلاشی برای خریدن زمان بهمنظور حفظ روابط میان آمریکا و ژاپن به شمار میرود.
اوایل ماه جاری، ریوسی آکازاوا، وزیر صنعت ژاپن، در پاسخ به این پرسش که آیا سرمایهگذاری شرکتهای ژاپنی در آمریکا میتواند منجر به تضعیف سرمایهگذاری در داخل ژاپن شود، اظهار داشت:
ما معتقدیم که سرمایهگذاری در ایالات متحده و سرمایهگذاری برای رشد در داخل کشور، کاملاً با یکدیگر سازگار هستند. ژاپن شریکی است که ایالات متحده نمیتواند بدون آن برتری خود را بهعنوان یک قدرت هژمونیک در زمینههای اقتصادی، امنیتی و فناوری حفظ کند.
این سرمایهگذاری به نفع تولیدکنندگان تجهیزات ژاپنی مانند توکیو الکترون خواهد بود که درآمدشان به دلیل رونق هوش مصنوعی افزایشیافته است.
توکیو باید تأمین مالی کارخانههای تراشه را با سایر پروژههای اعلام شده قبلی از جمله سرمایهگذاریهای مرتبط با نفت و گاز طبیعی و رآکتورهای هستهای کوچک ترتیب دهد.
بانک همکاری بینالمللی ژاپن که توسط دولت حمایت میشود و بانکهای تجاری وامهایی را با ضمانتهای بیمه صادرات و سرمایهگذاری نیپون ارائه خواهند داد.
بانکهای ژاپنی به دلیل هزینه بالای تأمین مقدار زیادی دلار آمریکا که موردنیاز است، تمایلی به مشارکت نداشتهاند و توکیو به دنبال کمک از جیپیمورگان و سایر بانکهای آمریکایی است.
ژاپن بههیچوجه وضعیت مالی مساعدی ندارد؛ این کشور بالاترین نسبت بدهی به تولید ناخالص داخلی را در میان کشورهای توسعهیافته دارد و سرمایهگذاران نیز نسبت به برنامههای توسعه مالی سانائه تاکایچی (نخستوزیر) نگران هستند.
تاکایچی در نظر دارد تا سال ۲۰۴۰، مجموعاً ۲.۳ تریلیون دلار سرمایهگذاری (از منابع عمومی و خصوصی) را به ۱۷ بخش راهبردی در ژاپن، از جمله هوش مصنوعی و تراشه سازی، تزریق کند.
یک مقام دولتی که به دلیل حساسیت سیاسی موضوع نخواست نامش فاش شود گفت:
باتوجهبه اینکه امنیت اقتصادی به اولویتی کلیدی تبدیل شده، رویکرد دولت تغییر کرده است؛ بهطوریکه اکنون داشتن یک پایگاه تولیدی در داخل ژاپن، امری بسیار حیاتی تلقی میشود.
پروژه شاخص ژاپن در حوزه تراشهها، شرکتی به نام راپیدوس (Rapidus) است که قصد دارد از سال آینده تولید انبوه تراشههای پیشرفته را آغاز کند؛ هرچند بسیاری در این صنعت با دیده تردید به آن مینگرند.
توکیو همچنین از شرکت نوئترا (Noetra) - فعال در حوزه رباتیک و هوش مصنوعی حمایت میکند و به شرکتهایی نظیر TSMC، میکرون (Micron) و کیوکسیا (Kioxia) نیز یارانه اختصاص داده است تا ظرفیتهای تولید تراشه خود را در ژاپن مستقر کنند.
آن مقام دولتی افزود:
اگر بتوان تراشههای ساخت آمریکا را در زنجیره تأمین نیمهرساناهای ژاپن ادغام کرد، دیگر نیازی نیست که تمام محصولات در داخل کشور تولید شوند.
آتسوشی اوسانای، استاد دانشگاه واسدا، گفت:
صرفنظر از اینکه (سرمایهگذاری در کارخانههای تراشه سازی) به نتیجه برسد یا نه ژاپن باید به آن به چشم یک مالیات نگاه کند.