شکست انتخاباتی رهبر صربستان در پی افشای گسترده سرکوب دیجیتال
به گزارش کارگروه بینالملل سایبربان؛ الکساندر ووچیچ (Aleksandar Vučić)، رهبر مقتدر صربستان، شکست خود را در رقابت برای تصدی مقام نخستوزیری پذیرفت؛ شکستی که پس از وقوع یکسری اقدامات سرکوبگرانه دیجیتال رخ داد که موجب بسیج و تهییج مخالفان شده بود.
ووچیچ از سال ۲۰۱۴ به عنوان نخستوزیر و سپس رئیسجمهور صربستان فعالیت کرد و به گفته محققان، در طول دوران تصدی خود، رویکردی بهمراتب سرکوبگرانهتر در پیش گرفت. طی دو سال گذشته، پژوهشگران حوزه جرمشناسی دیجیتال اعلام کردند که طبق شواهد موجود، دهها تن از رهبران مخالفان، معترضان، دادستانها و روزنامهنگاران صربستان، هدف جاسوسافزارها قرار گرفته یا دستگاههایشان به این ابزارها آلوده شده است.
به گفته پژوهشگران سازمان عفو بینالملل، این حکومت بارها از نرمافزار نظارتی شرکت سلبریت (Cellebrite) استفاده کرده تا در جریان بازجوییهای ساختگی و بازداشتها، بهطور مخفیانه اطلاعات را از دستگاههای مخالفان استخراج کند و در برخی موارد، جاسوسافزار روی آنها نصب نماید.
چندی پیش، پژوهشگران سیتیزن لب (Citizen Lab) مدعی شدند که دستگاه متعلق به ولادان جوکیچ (Vladan Đokić)، رئیس دانشگاه بلگراد، اوایل سال جاری به جاسوسافزار قدرتمند از نوع بدون کلیک (zero-click) یعنی پگاسوس (Pegasus) آلوده شده است.
جوکیچ مدتها در برابر فشارهای شدید دولت ووچیچ برای تسهیل سرکوب دانشجویان معترض مقاومت کرده بود.
به گفته سیتیزن لب، مقامات صربستان در ماه مارس گذشته، سرورها و رایانههای موجود در دفتر او در بلگراد را ضبط کردند.
بنا بر اعلام بنیاد شِر (SHARE Foundation) در صربستان، این حکومت همچنین راده باجیچ (Rade Bajić)، دادستانی که درباره معاملات مشکوک احتمالی میان ووچیچ و جرد کوشنر، داماد دونالد ترامپ، تحقیق میکرد، را هدف جاسوسافزار پگاسوس قرار داد. گفته میشود کوشنر قصد داشته یک مکان تاریخی حفاظتشده در بلگراد را خریداری کند تا در آن یک برج ترامپ (Trump Tower) بنا کند.
بنیاد شِر اعلام کرد که باجیچ، که چندین هشدار از سوی اَپل مبنی بر تلاش برای جاسوسی از دستگاهش دریافت کرده بود، در حال پیگرد مقامات دولتیای بود که گمان میرفت برای پیشبرد این معامله، اسناد جعلی تهیه کردهاند.
به گفته آندریانا ریستیچ (Andrijana Ristić)، پژوهشگر این بنیاد که همکاری نزدیکی با دانشجویان معترضِ هدفِ این اقدامات دارد، سابقه این سرکوبهای دیجیتال دستکم به سال ۲۰۲۴ بازمیگردد.
ریستیچ هفته گذشته در مصاحبهای گفت:
«در ابتدا جامعه مدنی، روزنامهنگاران و فعالان هدف بودند، اما سپس دامنه آن به این معترضان و یک چرخه انتخاباتی جدید کشیده شد. افزایش اخیر موارد تأیید شدهی جاسوسی احتمالاً به این دلیل است که خطرات در حال حاضر برای دولت بسیار زیاد است.»
طبق گزارش بنیاد SHARE، تاکنون در سال جاری، کارشناسان امنیتی حداقل ۱۵ نفر را پیدا کردهاند که دستگاههایشان در صربستان با جاسوسافزار مزدور هدف قرار گرفته است.
در فوریه ۲۰۲۵، سلبریت اعلام کرد که پس از آنکه عفو بینالملل دریافت که مقامات آنجا بهطور سیستماتیک از فناوری نظارتی برای نفوذ به تلفنهای غیرنظامیان و نصب جاسوسافزار استفاده کردهاند، روابط خود را با دولت صربستان قطع کرده است. با این حال، چند هفته بعد، عفو بینالملل دریافت که این نرمافزار هنوز در حملات علیه مخالفان استفاده میشود.
به گفتهی سازمان عفو بینالملل، دو روزنامهنگار تحقیقی نیز در مارس ۲۰۲۵ با پگاسوس هدف قرار گرفتند.