ردپای جاسوس‌افزار اسرائیلی در حملات سایبری علیه نهادهای دولتی ارمنستان

بررسی‌کنندگان، شرکت اسرائیلی کاندیرو (Candiru) را مسئول این حملات سایبری دانسته‌اند. در سال ۲۰۲۱ نیز همین شرکت ارمنستان را هدف قرار داده و رایانه‌های آن را به بدافزار آلوده کرده بود.

در آن زمان، کاندیرو به نمایندگی از آذربایجان عمل می‌کرد. سامول مارتیروسیان اعلام کرد که نمی‌تواند با قطعیت بگوید که آیا کشور خاصی پشت این حمله سایبری اخیر قرار دارد یا خیر.

وی گفت:

«حدس من این است که آذربایجان، اسرائیل یا هر دو در این ماجرا نقش دارند. بعید می‌دانم طرف ذی‌نفع دیگری توان مالی خرید چنین خدماتی را داشته باشد. انجام حملاتی از این دست، نیازمند مجوز ارتش اسرائیل است.»

هنوز مشخص نیست که هکرها به دنبال چه نوع داده‌ها یا اطلاعاتی بوده‌اند و در جریان این حملات به چه اطلاعاتی دسترسی پیدا کرده‌اند.

به گفته مارتیروسیان، سیتیزن لب حملاتی را شناسایی کرده که مشابه موارد ثبت‌شده در گذشته هستند. با این حال، در حوادث پیشین از ابزارهای نفوذی استفاده نشده بود که بدون نیاز به تعامل کاربر عمل کنند؛ ابزارهایی که به آن‌ها حملات بدون کلیک (zero-click) گفته می‌شود.

او عنوان کرد که شرکت اسرائیلی کاندیرو پیش‌تر نیز علیه نهادهای دولتی ارمنستان حملات سایبری انجام داده بود؛ اما این بار، مهاجمان از طریق تبلیغات آنلاین نیز دستگاه‌ها را آلوده کردند:

«آن‌ها با یک شبکه تبلیغاتی به توافق رسیده بودند. وب‌سایت‌ها اغلب برای نمایش تبلیغات از نرم‌افزارهای شبکه‌های تبلیغاتی استفاده می‌کنند و در ازای آن، مالکان سایت‌ها سهمی از درآمد را دریافت می‌کنند. در این مورد، یک شرکت تبلیغاتی بزرگ عملاً با کاندی‌رو همکاری کرده و از این تبلیغات برای آلوده کردن کاربران بهره برده است.»

به گفته مارتیروسیان، این حملات هم رایانه‌های مبتنی بر سیستم‌عامل ویندوز و هم تلفن‌های همراه را هدف قرار داده‌اند. هنوز روشن نیست که آیا هکرها توانسته‌اند داده‌های دقیق و عمیقی را از تلفن‌ها استخراج کنند یا خیر. با این حال، مارتیروسیان احتمال داد که آن‌ها ممکن است بعداً از این اطلاعات برای انجام انواع دیگری از حملات استفاده کنند. او خاطرنشان کرد:

«حملات گسترده بودند. بیشتر آلودگی‌ها از طریق وب‌سایت «mamul.am» رخ داد. به هیچ وجه نباید تصور کرد که خودِ این وب‌سایت در وقایع پیش‌آمده دخالتی داشته است؛ تنها مسئله این بود که وب‌سایت مذکور، بنرهایی را از این شبکه تبلیغاتی نمایش می‌داد. این تبلیغات حدود یک میلیون بار نمایش داده شدند که بازرسان، ۱۰۰ هزار مورد از آن‌ها را هدفمند و مخرب تشخیص دادند. مهاجمان از این تبلیغات برای جمع‌آوری اطلاعات یا انجام حمله استفاده کردند.»

مارتیروسیان تأکید کرد که حمله سایبری کاندیرو تنها مورد از این نوع حملات در روزهای اخیر نبوده است.

شرکت‌های امنیت سایبری سیسکو تالوس (Cisco Talos) و ریکوردد فیوچر (Recorded Future) گزارشی منتشر کردند که در آن به حمله‌ای علیه ارمنستان توسط یک گروه هکری دیگر اشاره شده است.

شرکت‌های بررسی‌کننده تهدیدات سایبری، با توجه به تاکتیک‌های این گروه، تعاملات آن با سایر گروه‌های هکری و منطقه زمانی فعالیتش، احتمال می‌دهند که منشأ این حمله کشور قزاقستان باشد.

این کارشناس امنیت سایبری گفت:

«این هکرها به زبان روسی صحبت می‌کنند. ممکن است آن‌ها در واقع در روسیه مستقر باشند، اما تلاش می‌کنند با وانمود کردن به اینکه از قزاقستان فعالیت می‌کنند، منشأ واقعی خود را پنهان سازند.»

مارتیروسیان عنوان کرد که قزاقستان در چنین مواردی یک بازیگر غیرمعمول محسوب می‌شود. او ادامه داد که نیروهای دیگری که سعی دارند تحت پرچم قزاقستان عمل کنند، ممکن است پشت این حمله باشند. اوایل سال ۲۰۲۶، همین گروه هکری به وزارت امور خارجه و تجارت خارجی ارمنستان حمله کرده بود؛ با این حال، ارمنستان تنها هدف آن‌ها نیست؛ این گروه علیه اهدافی در تاجیکستان، بلاروس و روسیه نیز فعالیت می‌کند.

این کارشناس افزود:

«این‌ها ابزارهای بسیار پیچیده‌ای نیستند که به صورت بدون کلیک (zero-click) و بدون نیاز به تعامل کاربر عمل کنند. هکرها از روش فیشینگ استفاده می‌کنند و سپس سعی دارند بدافزارهایی را روی رایانه‌ها نصب کنند.»