به گزارش کارگروه فناوری اطلاعات سایبربان به نقل از اینترستینگانجینیرینگ، پژوهشی تازه از مؤسسه طراحی و تحقیقات هواپیماهای شنیانگ چین، تصویری از مسیر احتمالی توسعه سامانههای خودمختار برای جنگندههای نسل آینده این کشور ارائه میدهد؛ سامانههایی که میتوانند بخشی از کنترل هواپیما را در شرایط بحرانی بر عهده بگیرند، بدون اتکا به سیگنالهای ماهوارهای مسیر خود را پیدا کنند و با پهپادهای همراه در میدان نبرد هماهنگ شوند.این پژوهش مستقیماً نام جنگنده «جی-۵۰» را ذکر نمیکند و به معنای آن نیست که این هواپیما حتماً به چنین فناوریهایی مجهز خواهد شد. با این حال، ارتباط مؤسسه شنیانگ با برنامههای توسعه هواپیماهای رزمی نسل آینده چین، اهمیت این مطالعه را بیشتر کرده است. در واقع، این مقاله بیشتر از آنکه مشخصات یک جنگنده خاص را فاش کند، مسیر مهندسی مورد توجه چین برای نسل بعدی هواپیماهای رزمی را نشان میدهد.یکی از محورهای اصلی پژوهش، تغییر نقش سامانه کنترل پرواز است. جنگندههای مدرن بخش قابلتوجهی از وظایف مربوط به پایداری و کنترل هواپیما را به سامانههای رایانهای میسپارند، اما پژوهشگران چینی به دنبال گسترش این نقش هستند. در معماری پیشنهادی، نرمافزارهای هوشمند میتوانند دستورهای کلی و تاکتیکی را به فرمانهای پروازی تبدیل کنند و همزمان وضعیت هواپیما و تواناییهای موجود آن را زیر نظر داشته باشند.
این قابلیت در شرایطی اهمیت پیدا میکند که خلبان تحت فشار شدید قرار داشته باشد یا به هر دلیل نتواند هواپیما را کنترل کند. در چنین وضعیتی، سامانه خودکار میتواند کنترل پرواز را در اختیار بگیرد و هواپیما را در وضعیت قابلکنترل نگه دارد. پژوهشگران البته تأکید دارند که بخشهای حیاتی و ایمنیمحور همچنان باید تحت کنترل سامانههای متعارف و قابلاعتماد باقی بمانند.
پرواز در میدان نبرد بدون جیپیاس
بخش مهم دیگر پژوهش به یکی از چالشهای جدی جنگهای آینده مربوط میشود: اختلال یا قطع سامانههای ناوبری ماهوارهای. در محیطی که سیگنالهای جیپیاس هدف پارازیت یا جنگ الکترونیک قرار گرفتهاند، یک جنگنده نمیتواند صرفاً به ماهوارهها برای تعیین موقعیت خود متکی باشد.پژوهشگران چینی ترکیبی از روشهای ناوبری را پیشنهاد کردهاند که میتواند شامل ناوبری اینرسی کوانتومی، تشخیص بصری، تطبیق عوارض زمین و ناوبری ژئومغناطیسی باشد. هدف این معماری آن است که از وابستگی هواپیما به یک منبع واحد اطلاعاتی جلوگیری شود.البته مقاله ادعا نمیکند که چین همین حالا ناوبری کوانتومی را روی جنگندههای عملیاتی مستقر کرده است. این فناوری در پژوهش بهعنوان یکی از حوزههایی مطرح شده که برای استفاده عملی به توسعه و آزمایشهای مهندسی بیشتری نیاز دارد.
پهپادها هم میتوانند آرایش خود را تغییر دهند
پژوهشگران همچنین آیندهای را تصور میکنند که در آن جنگندههای سرنشیندار و پهپادهای همراه بهصورت یک مجموعه واحد فعالیت کنند. در چنین ساختاری، پهپادها میتوانند مأموریتهای مختلفی دریافت کنند و در صورت از دست رفتن یکی از اعضای گروه، وظایف میان هواپیماهای باقیمانده توزیع شود.یکی از ایدههای مطرحشده، ایجاد یک «رهبر مجازی» است؛ یعنی اگر هواپیمای فرمانده از شبکه خارج شود، یکی دیگر از اعضای گروه بتواند نقش هماهنگکننده را بر عهده بگیرد. به این ترتیب، عملکرد گروه به یک هواپیمای مشخص وابسته نخواهد بود.این معماری میتواند در آینده امکان همکاری میان انواع مختلف هواپیماهای سرنشیندار و بدون سرنشین را فراهم کند. جنگندههای «جی-۳۶» و «جی-۵۰» از جمله پروژههایی هستند که در بحث نسل آینده جنگندههای چین مطرح شدهاند، اما استفاده قطعی آنها از سامانههای پیشنهادی این پژوهش تأیید نشده است.پژوهشگران برای رسیدن به چنین سطحی از خودمختاری، انجام شبیهسازیهای گسترده و آزمایشهای پروازی را ضروری میدانند و پیشنهاد کردهاند مراحل اولیه آزمایش با هواپیماهای بدون سرنشین کمهزینه انجام شود. مقاله این پژوهش در ماه اوت در نشریه داوریشده Aircraft Design منتشر شده است.
