به گزارش کارگروه حملات سایبری خبرگزاری سایبربان، قربانیان شامل یک نماینده پارلمان، یک سیاستمدار مخالف دولت و شماری از دانشجویان معترض هستند.
سازمان آزادیهای دیجیتال شیر فاندیشن (SHARE Foundation) پس از آن تحقیقات خود را آغاز کرد که ۱۲ نفر اعلام کردند در ماه اوت هشدارهای امنیتی اپل درباره احتمال هدف قرار گرفتن تلفنهایشان را دریافت کردهاند.
این سازمان در برخی موارد موفق به تأیید آلودگی دستگاهها به جاسوسافزار شد.
به گفته شیر فاندیشن، زمانبندی حملات با انتخابات محلی ماه مارس همزمان بوده است.
دانشجویان معترض در جریان این انتخابات نقش فعالی در سازماندهی فعالیتهای انتخاباتی با هدف کنار زدن حزب حاکم، که به سمت رویکردهای اقتدارگرایانهتر حرکت کرده، داشتند.
محققان دو نوع جاسوسافزار را در تلفنهای قربانیان شناسایی کردند.
آزمایشگاه امنیتی سیتیزن لب (Citizen Lab) تأیید کرد که تلفن یکی از دانشجویان معترض بین دسامبر ۲۰۲۵ و ژانویه ۲۰۲۶ به جاسوسافزار پگاسوس (Pegasus) آلوده شده است؛ جاسوسافزاری که قابلیت حمله «بدون نیاز به تعامل کاربر» یا کلیک صفر (Zero-Click) را دارد.
همچنین سازمان عفو بینالملل که یافتههای شیر فاندیشن را بررسی و بازبینی کرده، تأیید کرد نوع جدیدی از جاسوسافزار اندرویدی موسوم به نووی اسپای (NoviSpy) دستکم در دو مورد استفاده شده است.
بررسیهای پزشکی قانونی درباره ۱۱ تلفن دیگر که صاحبانشان از اپل هشدار دریافت کردهاند، همچنان ادامه دارد.
شیر فاندیشن اعلام کرد در یکی از موارد تأییدشده استفاده از نووی اسپای، پیامهای متنی قربانی بهصورت زنده در اختیار یک شبکه تلویزیونی صربستانی نزدیک به حزب حاکم قرار گرفته است.
دونچا او کِرهبال، رئیس آزمایشگاه امنیتی عفو بینالملل، گفت نسخه جدید نووی اسپای ظاهراً برای دور ماندن از شناسایی بهروزرسانی شده است.
او استفاده از نظارت دیجیتال را در کنار سرکوب اعتراضات، بازداشتهای خودسرانه، طرح اتهامات کیفری و حملات تبلیغاتی علیه معترضان، بخشی از الگوی گستردهتر سرکوب منتقدان در صربستان دانست.
مقامهای صربستان این اتهامات را رد کردهاند.
سازمان اطلاعات و امنیت صربستان (BIA) ادعاهای مطرحشده را «هیاهوی بیاهمیت و جنجالآفرینی» خوانده و مدعی شده است افرادی که این اتهامات را مطرح کردهاند در راستای منافع سرویسهای اطلاعاتی خارجی و گروههای فشار فعالیت میکنند.
صربستان پیشتر نیز به استفاده از پگاسوس و نووی اسپای علیه معترضان، روزنامهنگاران و مخالفان متهم شده است.
عفو بینالملل در مارس ۲۰۲۵ اعلام کرد بررسیهای پزشکی قانونی نشان داده دو روزنامهنگار تحقیقی در این کشور هدف پگاسوس قرار گرفتهاند.
این سازمان یک ماه پیش از آن نیز اعلام کرده بود شرکت سلبرایت (Cellebrite) پس از انتشار گزارشی درباره استفاده از نووی اسپای علیه مخالفان و روزنامهنگاران، روابط خود با صربستان را قطع کرده است.
طبق این گزارش، مقامها در برخی موارد تلفن افراد بازداشتشده را با استفاده از ابزارهای سلبرایت بررسی کرده و سپس جاسوسافزار را روی آنها نصب کرده بودند.
تفاوت مهم میان دو جاسوسافزار این است که نووی اسپای برای نصب به دسترسی فیزیکی به تلفن نیاز دارد، اما پگاسوس میتواند بدون تعامل قربانی و حتی بدون توقیف تلفن، دستگاه را آلوده کند.
جان اسکات-ریلِتون، پژوهشگر سیتیزن لب (Citizen Lab)، گفت شرکت سازنده پگاسوس، یعنی گروه ان اس او (NSO Group)، همچنان امکان استفاده دولتهای اقتدارگرا از این ابزار را فراهم میکند.
او با اشاره به نخستین قربانی شناساییشده پگاسوس در حدود یک دهه پیش گفت:
امروز، این دانشجویان صربستانی هستند که برای دموکراسی مبارزه میکنند.
هر دو جاسوسافزار قابلیتهای گستردهای برای جاسوسی دارند و میتوانند به عکسها، مخاطبان، پیامها و فایلهای ذخیرهشده در تلفن دسترسی پیدا کنند.
یکی از دانشجویان معترض که تلفنش همچنان تحت بررسی است، گفت از آنجا که هرگز در بازداشت پلیس نبوده، احتمال میدهد هدف پگاسوس قرار گرفته باشد.
او افزود جاسوسافزار حتی میتواند با کنترل میکروفون تلفن، امکان شنود مکالمات اطراف دستگاه را فراهم کند.
در همین حال، رادومیر لازوویچ، نماینده مخالف دولت در پارلمان صربستان، نیز اعلام کرد تلفن او یکی از ۱۴ دستگاه هدف قرارگرفته بوده است؛ هرچند هنوز مشخص نیست حمله به دستگاه او موفق بوده یا خیر.
لازوویچ گفت این حملات نشان میدهد دولت صربستان در حال حرکت به سمت نوعی دیکتاتوری است و تلاش میکند مخالفان سیاسی را کنترل و تحت نظارت قرار دهد؛ وضعیتی که به گفته او فعالیت مؤثر اپوزیسیون در این کشور را دشوار کرده است.
