هوش مصنوعی و امنیت سایبری؛ محور پنهان نشست ناتو در آنکارا

به گزارش کارگروه بین الملل خبرگزاری سایبربان، در حالی که دستور کار رسمی نشست به فناوری‌های نوظهور اختصاص دارد، اما بسیاری از کارشناسان معتقدند رقابت بر سر دسترسی به پیشرفته‌ترین مدل‌های هوش مصنوعی آمریکایی به یکی از مهم‌ترین چالش‌های امنیتی میان متحدان غربی تبدیل شده است.

دولت دونالد ترامپ اکنون از برتری آمریکا در حوزه هوش مصنوعی به‌عنوان یک اهرم راهبردی در روابط با متحدان خود استفاده می‌کند.

ایالات متحده پیشرفته‌ترین مدل‌های هوش مصنوعی جهان را در اختیار دارد و این توانایی را دارد که تعیین کند کدام کشورها اجازه استفاده از این فناوری‌ها را خواهند داشت.

شرکت‌های آمریکایی مانند اَنتروپیک (Anthropic) و اوپِن‌ای‌آی (OpenAI) اخیراً نسل جدیدی از مدل‌های هوش مصنوعی را معرفی کرده‌اند که قادرند آسیب‌پذیری‌های امنیتی را با دقتی فراتر از بسیاری از کارشناسان انسانی شناسایی و حتی از آن‌ها سوءاستفاده کنند.

این قابلیت‌ها از یک سو می‌تواند برای تقویت دفاع سایبری به کار گرفته شود و از سوی دیگر، امکان اجرای حملات سایبری گسترده و پیچیده را برای مهاجمان فراهم کند.

هلن پاپ، سفیر ویژه سایبری استونی، هشدار داده است که هوش مصنوعی ماهیت تهدیدهای سایبری را به‌طور بنیادین تغییر داده و ناتو باید هرچه سریع‌تر خود را با این شرایط جدید تطبیق دهد.

به گفته او، همان قابلیت‌هایی که در اختیار دشمنان قرار می‌گیرد، برای کشورهای عضو ناتو نیز قابل استفاده است، اما موفقیت به این بستگی دارد که چه کسی زودتر و مؤثرتر از این فناوری بهره ببرد.

به دلیل نگرانی از سوءاستفاده‌های احتمالی، دولت آمریکا دسترسی به مدل‌های پیشرفته هوش مصنوعی را به‌شدت محدود کرده است.

برخی نهادهای امنیتی از جمله آژانس امنیت ملی آمریکا و آژانس امنیت سایبری و امنیت زیرساخت (Cybersecurity and Infrastructure Security Agency - CISA) در حال آزمایش مدل کلاود میتوس (Claude Mythos) متعلق به شرکت اَنتروپیک هستند تا از آن در حوزه‌هایی مانند دفاع سایبری و جاسوسی دیجیتال (Digital Espionage) استفاده کنند.

در مقابل، کشورهای اروپایی به‌ویژه آلمان خواستار دسترسی به این مدل شده‌اند، اما در ابتدا تنها تعداد محدودی از کشورها، از جمله بریتانیا، اجازه آزمایش آن را دریافت کردند.

هرچند شرکت اَنتروپیک اخیراً دامنه همکاری خود را به ۱۵۰ سازمان در ۱۵ کشور، از جمله اتحادیه اروپا، گسترش داده است، اما دولت ترامپ در مقطعی با اعمال محدودیت‌های صادراتی، استفاده اتباع خارجی از پیشرفته‌ترین مدل‌های سایبری این شرکت را ممنوع کرد.

این محدودیت‌ها بعدها لغو شد، اما نشان داد واشنگتن همچنان کنترل سختگیرانه‌ای بر انتشار فناوری‌های هوش مصنوعی اعمال می‌کند.

همزمان، کاخ سفید عرضه جدیدترین مدل هوش مصنوعی شرکت اوپِن‌ای‌آی را نیز تنها به گروه محدودی از شرکت‌های آمریکایی مورد تأیید خود محدود کرده است.

این سیاست باعث نارضایتی متحدان اروپایی شده و حتی اعضای ائتلاف اطلاعاتی فایو آیز (Five Eyes) از دولت‌ها خواسته‌اند هرچه سریع‌تر آمادگی خود را در برابر تهدیدهای سایبری مبتنی بر هوش مصنوعی افزایش دهند.

اگرچه انتظار نمی‌رود هوش مصنوعی محور اصلی بیانیه پایانی نشست ناتو باشد، اما منابع آگاه می‌گویند موضوعات مربوط به امنیت سایبری، هوش مصنوعی و فناوری‌های نوظهور در مذاکرات رهبران مطرح خواهد شد.

به گفته کارشناسان، هنوز اجماع کافی برای تدوین قواعد مشترک بین اعضای ناتو در این زمینه وجود ندارد و بسیاری از گفت‌وگوها به‌صورت غیررسمی انجام خواهد شد.

در کنار این موضوع، جنگ اوکراین نیز اهمیت هوش مصنوعی را در میدان نبرد بیش از گذشته آشکار کرده است.

لورا گالانته، پژوهشگر ارشد مرکز سیاست آنالیز اروپایی (Center for European Policy Analysis – CEPA)، معتقد است اوکراین به الگویی برای جنگ‌های مبتنی بر هوش مصنوعی تبدیل شده است؛ جایی که پهپادها، تحلیل داده‌ها و سامانه‌های هوشمند نقش تعیین‌کننده‌ای در عملیات نظامی ایفا می‌کنند.

در نهایت، کشورهای عضو ناتو پس از افزایش حملات هیبرید (Hybrid) روسیه به زیرساخت‌های اروپای شرقی، متعهد شده‌اند سالانه ۱.۵ درصد از تولید ناخالص داخلی خود را برای حفاظت از زیرساخت‌های حیاتی، از جمله امنیت سایبری، سرمایه‌گذاری کنند.

مقام‌های آمریکایی نیز تأکید کرده‌اند که امنیت شبکه‌های ارتباطی، بهره‌گیری از ابزارهای پیشرفته امنیت سایبری و استفاده از فناوری‌های نوین هوش مصنوعی، پایه‌های اصلی یک ائتلاف دفاعی مدرن و کارآمد را تشکیل می‌دهد.