هوش مصنوعی در سطح دکتری!/ اشتراک ماهانه ۲۰ هزار دلار جنجال به پا کرد

به گزارش کارگروه فناوری اطلاعات سایبربان ؛ در دنیای هوش مصنوعی، که رقابت بر سر ارائه مدل‌های هوشمند همیشه در جریان است، OpenAI بار دیگر مرزهای این صنعت را جابه‌جا کرده است. گزارش اخیر The Information نشان می‌دهد که این شرکت در حال توسعه نسخه‌های ویژه‌ای از هوش مصنوعی از جمله نسخه‌ای که به گفته‌ی این شرکت قادر به انجام تحقیقات «در حد دکتری» خواهد بود، با هزینه‌ی ۲۰,۰۰۰ دلار در ماه است. این عنوان چه معنایی دارد؟ آیا واقعاً می‌توان یک مدل زبانی را در سطح یک پژوهشگر دکتری دانست؟

قدرتی در حد یک پژوهشگر؟

OpenAI در تبلیغات خود از مدلی صحبت می‌کند که می‌تواند تحلیل داده‌های پیچیده، تحقیق علمی و حتی نوشتن و اشکال‌زدایی کدهای سطح بالا را با کیفیتی معادل یک متخصص انجام دهد. این مدل‌ها بر اساس نتایج آزمون‌های استاندارد ارزیابی می‌شوند؛ به‌عنوان مثال، مدل o۳ این شرکت در آزمون ARC-AGI امتیاز ۸۷.۵ درصد را کسب کرده است که معادل عملکرد انسانی در سطح ۸۵ درصد محسوب می‌شود. همچنین، در آزمون ریاضیات Invitational ۲۰۲۴ آمریکا، با ۹۶.۷ درصد موفقیت، تنها یک سؤال را اشتباه پاسخ داده است. این ارقام بدون شک چشمگیرند، اما پرسش مهم‌تر این است که آیا چنین عملکردی در دنیای واقعی نیز مفید خواهد بود؟

به گفته‌ی OpenAI، با پرداخت ۲۰,۰۰۰ دلار، کاربران نه صرفاً یک مدل هوش مصنوعی، بلکه زمان پردازش بیشتر و استدلال عمیق‌تر را خریداری می‌کنند. این مدل‌ها از تکنیکی به نام «زنجیره تفکر خصوصی» (private chain of thought) استفاده می‌کنند که شباهتی به فرایند تفکر پژوهشگران دارد، ابتدا مسئله را درک کرده، آن را تجزیه‌وتحلیل می‌کنند و سپس به‌صورت تدریجی به یک پاسخ نهایی می‌رسند. به بیان ساده‌تر، هرچه زمان بیشتری به مدل داده شود، خروجی دقیق‌تری ارائه خواهد شد.

آیا این هزینه توجیه‌پذیر است؟

در حالی که کاربران عادی به پرداخت ۲۰ تا ۳۰ دلار برای دسترسی به مدل‌های پیشرفته عادت کرده‌اند، هزینه‌ی ۲۰,۰۰۰ دلاری OpenAI بسیاری را شگفت‌زده کرده است. برای مقایسه، این مبلغ به‌اندازه‌ی حقوق سالانه‌ی برخی پژوهشگران دکتری است. این مسئله انتقاداتی را به دنبال داشته است. برخی از متخصصان معتقدند که اگرچه مدل‌های جدید OpenAI در آزمون‌ها عملکردی عالی دارند، اما هنوز به سطح تفکر خلاقانه و نقد علمی که مشخصه‌ی اصلی پژوهشگران انسانی است، نرسیده‌اند.

هیو فام، یکی از توسعه‌دهندگان xAI، در توییتی که به‌شدت وایرال شد، نوشت:«در صورتی که فراموش کرده باشید، بیشتر دانشجویان دکتری، حتی باهوش‌ترین آن‌ها که کارهای بسیار بهتری از هر مدل LLM فعلی انجام می‌دهند، ماهیانه ۲۰,۰۰۰ دلار حقوق نمی‌گیرند.»

آینده‌ای که در آن هوش مصنوعی جای پژوهشگران را می‌گیرد؟

در نهایت، این سؤال مطرح می‌شود که آیا واقعاً می‌توان هوش مصنوعی را جایگزین یک پژوهشگر انسانی دانست؟ اگرچه مدل‌های OpenAI در استدلال‌های پیچیده و حل مسائل ریاضی پیشرفت‌های قابل‌توجهی داشته‌اند، اما همچنان با مشکل «جعل اطلاعات» (Confabulation) مواجه هستند؛ یعنی گاهی اوقات اطلاعاتی ارائه می‌کنند که به نظر صحیح می‌رسند اما در واقع نادرست‌اند. این ضعف، به‌ویژه در حوزه‌هایی مانند علوم پزشکی یا تحقیقات اقلیمی، می‌تواند چالش‌برانگیز باشد.

بااین‌حال، سرمایه‌گذاری‌های کلان روی این فناوری نشان می‌دهد که بازار همچنان به این مسیر خوش‌بین است. گزارش‌ها حاکی از آن است که SoftBank، یکی از سرمایه‌گذاران OpenAI، متعهد شده است که در سال جاری ۳ میلیارد دلار روی این فناوری هزینه کند.

در نهایت، چه این طرح به موفقیت برسد و چه نه، یک چیز قطعی است؛ OpenAI با معرفی این ایده‌ی جسورانه، مرزهای بحث پیرامون قابلیت‌های هوش مصنوعی را فراتر برده است و شاید همین‌ حالا آینده‌ی پژوهش را در حال بازتعریف باشیم.