به گزارش کارگروه فناوری اطلاعات سایبربان؛ عبدالعزیز الشمسی (Abdulaziz Al Shamsi)، محقق دکترای هوش مصنوعی (AI) در دانشگاه منچستر و یکی از بنیانگذاران «AI Diverge» مستقر در ابوظبی، هشدار داد که مقاومت یا تأخیر کارمندان در پذیرش هوش مصنوعی در حال ایجاد شکاف فزایندهای در محیط کار امارات متحده عربی است و تأکید کرد که این فناوری دیگر یک کالای لوکس نیست، بلکه یک نیاز اساسی برای بقای شغلی به شمار میرود.
الشمسی خاطرنشان کرد که شکاف فزاینده و ملموسی بین کارمندانی که به طور مؤثر از ابزارهای هوش مصنوعی استفاده میکنند و کسانی که از آنها جدا ماندهاند، در حال ظهور است.
وی اظهار داشت:
«وقتی کشور با این وسعت و سرعت حرکت میکند، دانستن اصول اولیه هوش مصنوعی به یک مهارت ضروری برای هر کارمندی، صرف نظر از تخصص آنها، تبدیل میشود. همانطور که سواد کامپیوتری دو دهه پیش بود، دیگر یک مزیت اضافی نیست، بلکه بخشی از الزامات شغلی است.»
این هشدار در حالی منتشر شد که امارات تلاش خود را برای تبدیل شدن به اولین دولت جهان تسریع میکند که سیستمهای خودمختار را در مقیاس وسیع اداره مینماید. در آوریل ۲۰۲۶، شیخ محمد بن راشد آل مکتوم (Sheikh Mohammed bin Rashid Al Maktoum)، معاون رئیس جمهور و نخست وزیر امارات و حاکم دبی، از یک طرح ملی برای انتقال ۵۰ درصد از بخشها، خدمات و عملیاتهای دولت فدرال به سیستمهای هوش مصنوعی خودمختار (Agentic) ظرف دو سال خبر داد.
برای پشتیبانی از این انتقال، امارات بزرگترین برنامه آموزشی در تاریخ خود را با هدف ارتقاء مهارت 80 هزار کارمند دولت از وزرا و مقامات ارشد تا افراد جدید استخدام شده در ابزارهای هوش مصنوعی خودمختار آغاز کرد.
الشمسی، که شرکتش در طراحی و ساخت سیستمهای هوش مصنوعی خودمختار تخصص دارد که به صورت نیمه مستقل برای نهادهای دولتی و خصوصی برنامهریزی، تصمیمگیری و اجرا میکنند، توضیح داد که هوش مصنوعی یک ابزار مقطعی است که تقریباً در همه زمینهها قابل اجرا است.
با این حال، تأثیر فوری آن براساس حرفه متفاوت است:
• کارمندان اداری و دانشمحور: برای نقشهایی در نویسندگی، تجزیه و تحلیل، خدمات مشتری، منابع انسانی و بازاریابی، مزایا مستقیم و به سرعت قابل مشاهده هستند.
• نقشهای فنی و تحقیقاتی: هوش مصنوعی از یک ابزار کمکی صرف به بخشی جداییناپذیر از سیستم کاری اصلی تبدیل شده است.
• مشاغل میدانی و فیزیکی: در حالی که استفاده روزانه از آن در حال حاضر کمتر است، تأثیر آن به طور پیوسته در کنار پیشرفت در رباتیک و اتوماسیون در حال افزایش است.
او افزود:
«هیچ زمینهای کاملاً از تأثیر این فناوری مصون نیست، اما سرعت و عمق تأثیر آن بسته به ماهیت کار متفاوت است.»
افزایش بهرهوری، نه جایگزینی انسان
الشمسی با اشاره به ترس از جابهجایی شغلی، توضیح داد که هوش مصنوعی برای افزایش قابلیتهای انسانی و نه جایگزینی آنها طراحی شده است.
او چندین کاربرد عملی را تشریح کرد که میتواند فوراً بهرهوری کارکنان را افزایش دهد:
• خلاصهسازی و تجزیه و تحلیل اسناد و گزارشهای طولانی در عرض چند دقیقه به جای ساعتها.
• تهیه پیشنویس مکاتبات رسمی، ارائهها و رئوس مطالب اولیه.
• خودکارسازی وظایف تکراری و روتین مانند سازماندهی دادهها و پاسخ به سؤالات رایج.
• پشتیبانی از تصمیمگیری با تجزیه و تحلیل مجموعه دادههای عظیم و استخراج الگوها.
• طوفان فکری و برنامهریزی اولیه پروژه، جایی که هوش مصنوعی به عنوان یک شریک فکری عمل میکند.
وی توضیح داد:
«ایده اصلی این است که هوش مصنوعی عمدتاً جایگزین کارمند نمیشود؛ بلکه در زمان صرف شده در کارهای مقدماتی صرفهجویی میکند و به آنها اجازه میدهد تا روی آنچه نیاز به قضاوت انسانی و تجربه میدانی دارد تمرکز کنند.»
علیرغم مزایای آشکار، الشمسی از کارمندان خواست که هنگام ادغام هوش مصنوعی در گردشهای کاری روزانه خود احتیاط کنند. او بر 4 حوزه مهم نگرانی تأکید کرد:
1. حریم خصوصی دادهها: کارمندان باید محل ذخیره دادههای ورودی، به ویژه اطلاعات حساس محل کار، را تأیید کنند تا از نشت تصادفی دادههای شرکتی یا دولتی جلوگیری شود.
2. نظارت انسانی: ابزارهای هوش مصنوعی میتوانند اطلاعات نادرستی را با اطمینان بالا تولید کنند. بررسی انسانی همچنان ضروری است، به ویژه برای تصمیمات حیاتی یا دادههای منتشر شده رسمی.
3. سیاستهای داخلی: کارمندان باید به دستورالعملهای خاص سازمان خود در مورد ابزارهای هوش مصنوعی خارجی مجاز پایبند باشند.
4. اتکای بیش از حد: هوش مصنوعی باید به عنوان یک دستیار باقی بماند، نه یک جایگزین کامل برای تفکر انتقادی، تا از فرسایش مهارتهای تحلیلی و ارزیابی کارمند در طول زمان جلوگیری شود.
برای کسانی که از سرعت بالای تغییرات فناوری احساس سردرگمی میکنند، الشمسی توصیههای دلگرمکنندهای برای شروع کارهای کوچک ارائه داد.
او گفت:
«توصیه اصلی من این است که با تجربه عملی مستقیم شروع کنید. این حوزهای است که بیشتر با تمرین میتوان بر آن تسلط یافت تا صرفاً با مطالعه تئوری. من درک اینکه «چه زمانی» و «چه زمانی نباید» از این ابزارها در یک زمینه کاری استفاده کرد را تشویق میکنم، نه فقط «چگونه» از نظر فنی از آنها استفاده کنیم.»
او پیشنهاد کرد که به جای تلاش برای یادگیری همه چیز به طور همزمان، روزانه به کارهای کوچک و خاص بپردازید.
الشمسی خاطرنشان کرد:
«منحنی یادگیری در این زمینه هنوز برای کسانی که اکنون با جدیت و تعهد شروع میکنند، نسبتاً انعطافپذیر است. تفاوت واقعی در زمان شروع نیست، بلکه در این است که آیا واقعاً شروع کردهاید و ادامه دادهاید؟»
