احتمال ممنوعیت دسترسی کودکان زیر ۱۳ سال به شبکه‌های اجتماعی توسط اتحادیه اروپا

به گزارش کارگروه شبکه‌های اجتماعی سایبربان؛ اورسولا فون در لاین (Ursula von der Leyen)، رئیس کمیسیون اروپا، در جریان سخنرانی سالانه خود با عنوان «وضعیت اتحادیه» گفت که کمیسیون اروپا به سمت وضع قوانین سخت‌گیرانه‌تر برای شبکه‌های اجتماعی در اتحادیه اروپا متمایل شده است. اگر تصمیم با این کمیسیون بود، استفاده تمام کودکان اروپایی زیر ۱۳ سال از پلتفرم‌های شبکه‌های اجتماعی ممنوع می‌شد.

به گفته فون در لاین، کودکان روزانه ۴ تا ۶ ساعت را صرف خیره شدن به صفحات نمایش می‌کنند و به واسطه قابلیت‌های اعتیادآوری همچون پیمایش بی‌پایان (endless scrolling) و پخش خودکار (autoplay)، بیش‌ازپیش درگیر جریان محتوای این پلتفرم‌ها می‌شوند.

او تأکید کرد:

«این وضعیت، کودکان را از دوران کودکی‌شان محروم می‌کند. آنچه فرزندان ما بدان نیاز دارند، زمان برای شناخت خود و رشد شخصیتشان است؛ زمانی برای بزرگ شدن در کنار دیگران و مواجهه با تمام احساسات و انتخاب‌هایی که لازمه زندگی واقعی هستند. آن‌ها حتی به زمان‌هایی برای تجربه کسالت و بی‌حوصلگی نیاز دارند، زیرا درست در همین لحظات است که باید از قوه تخیل خود بهره بگیرند؛ زمانی که باید گفتگو کنند، توافق یا مخالفت کنند، و به شکل‌دهی یا تغییر نظرات خود بپردازند.»

فون در لاین همچنین به افزایش شمار کودکانی اشاره کرد که دچار اعتیاد شدید و مشکلات سلامت روان شده‌اند یا حتی در اثر تعامل بیش‌ازحد با شبکه‌های اجتماعی جان خود را از دست داده‌اند.

برای تحقق این هدف، نهاد اجرایی اتحادیه اروپا طرحی با عنوان قانون کودکان اتحادیه اروپا (EU Kids Act) را پیشنهاد کرد. محور اصلی این طرح، اعطای تدریجی آزادی عمل بیشتر به نوجوانان برای کاوش و استفاده از شبکه‌های اجتماعی همگام با افزایش سن آن‌هاست.

رئیس کمیسیون اروپا استدلال کرد:

«ممنوعیت استفاده از شبکه‌های اجتماعی برای افراد زیر ۱۳ سال و ممنوعیت داشتن حساب کاربری شخصی برای افراد زیر ۱۵ سال بدان معناست که در بازه سنی ۱۳ تا ۱۵ سال، تنها حساب‌های کاربری محدود (mini-accounts) مجاز خواهند بود؛ حساب‌هایی که توسط والدین ایجاد و نظارت می‌شوند و دارای قابلیت‌ها و محدودیت‌های زمانی مشخصی هستند. همچنین برای بازه سنی ۱۵ تا ۱۸ سال، رعایت اصول طراحی ایمن برای پلتفرم‌ها الزامی خواهد بود.»

به گفته محققان، پلتفرم‌های شبکه‌های اجتماعی نباید هیچ‌گونه قابلیت اعتیادآوری داشته باشند؛ علاوه بر این، داده‌های کاربران نباید به‌طور پیش‌فرض برای آموزش هوش مصنوعی مورد استفاده قرار گیرد و استفاده از عکس‌های دختران نوجوان برای تولید تصاویر با محتوای جنسی نیز ممنوع خواهد بود.

فون در لاین تصریح کرد:

«ما در حال تغییر جهتِ بار اثبات هستیم؛ پلتفرم‌ها خود باید ثابت کنند که ایمن هستند. زیرا مسئله اصلی، دسترسی افراد زیر سن قانونی به شبکه‌های اجتماعی نیست، بلکه مسئله این است که ما چه زمانی و چگونه به شبکه‌های اجتماعی اجازه می‌دهیم به این افراد دسترسی پیدا کنند.»

در نوامبر ۲۰۲۵، پارلمان اروپا قطعنامه‌ای را تصویب کرد که از کمیسیون اروپا می‌خواست حداقل سنی مناسب برای دسترسی نوجوانان به شبکه‌های اجتماعی را در نظر بگیرد.

در ماه مارس سال جاری، اکثر نمایندگان پارلمان اروپا از ممنوعیت استفاده از شبکه‌های اجتماعی برای کودکان زیر ۱۳ سال حمایت کردند.

در ماه ژوئیه امسال نیز فرانسه به نخستین کشور اروپایی تبدیل شد که دسترسی کودکان زیر ۱۵ سال به پلتفرم‌های شبکه‌های اجتماعی، از جمله اینستاگرام، اسنپ‌چت، تیک‌تاک و یوتیوب را ممنوع کرد.

با این حال، منتقدان معتقدند که ممنوعیت شبکه‌های اجتماعی مانع از استفاده اکثر نوجوانان از این پلتفرم‌ها نمی‌شود.