گزارشی از سیستم جدید فیلترینگ اینترنت در ایران

به گزارش کارگروه فناوری اطلاعات سایبربان؛ دهه گذشته، حتی صحبت کردن ای فیلترینگ و ابزارهای دور زدن آن نوعی تابوی اجتماعی به حساب می آمد. استفاده از آنتی فیلترها الزماً به این معنا بود که کاربر مورد نظر تلاش می کند به وب سایت های غیراخلاقی و هرزه نگاری مراجعه کند و به همین دسترسی به این نوع برنامه ها (که در آن زمان تنها برای رایانه های شخصی وجود داشتند) کار بسیار دشواری به نظر می رسید. اما طی سال های اخیر به تدریج دایره فیلترینگ آنقدر گسترده شده که نه تنها وب سایت های غیراخلاقی، بلکه انبوهی از سرویس های آنلاین علمی، آموزشی، تحقیقاتی، سرگرمی و شبکه های اجتماعی هم زیر تیغ فیلترینگ گرفتار شدند. اگر به سی سالگی نزدیک می شوید یا آن را پشت سر گذاشته اید حتما دوره ای را به یاد خواهید آورد که با درخواست وزیر علوم وقت، دسترسی به سرویس مقالات علمی elsevier هم ممنوع شده بود و دانشجویان و اساتید برای پیدا کردن یک مقاله ساده با چالش های بسیاری روبرو شده بودند. اما از آن دوره عبور کرده ایم و به طبع آن، فیلترینگ، ابزارهای فیلترینگ و راه های دور زدن آن هم متحول شده اند. اضافه شدن اپلیکیشن های پر کاربردی مانند تلگرام به لیست فیلتر شده ها در اولین واکنش عمومی باعث اوج گرفتن استفاده از اپلیکیشن های دور زدن فیلترینگ شد و رشد بیشتر از 300 درصدی در تعداد دانلود برخی از آنها را نسبت به ماه های قبل رقم زد. طبیعتا روی دیگر این سکه، تغییر سیاست های وزارت ارتباطات برای سامان دهی فیلترینگ و تکنیک های اجرای آن است.

در دولت قبلی اولین بار صحبت از فیلترینگ هوشمند به میان آمد و اینستاگرام برای آزمایش آن انتخاب شد. با اینکه هیچوقت اطلاعات فنی دقیقی درباره فیلترینگ هوشمند منتشر نشد اما به نظر می رسد این سیستم بر پایه گزارش های میدانی عمل می کرد و دسترسی به برخی از صفحات که به صورت دستی گلچین شده و محتوای موجود در آنها با دستورالعمل اپراتورها ناسازگار بود مسدود میشد. با این حال مشکلات فیلترینگ هوشمند و عدم قابلیت اجرایی آن در مقیاس کلان باعث کنار گذاشته شدنش از سوی نهادهای متولی شد. اما اخیرا سازمان های اعمال کننده فیلترینگ به روش جدیدی برای اجرای این کار دست پیدا کرده اند. روزنامه همشهری امروز به بررسی سیستم جدید فیلترینگ اینترنت در ایران پرداخت. پیش از این کاربران در شبکه های اجتماعی نظیر توییتر هم درباره این سیستم جدید اطلاعات کاملی را منتشر کرده بودند. بر اساس این گزارش، سیستم جدید فیلترینگ اینترنت در ایران بر پایه روشی به نام code injection انجام می شود و در توضیح آن آمده است: "در داخل کدنویسی وب سایت های فیلتر شده، درست زمانی که سایت از طرف کاربر صدا زده می‌شود و باید صفحه اصلی سایت باز شود، نشانی سایت پیوندها به نمایش درمی‌آید. در واقع اینطور به‌نظر می‌رسد که کاربر می‌خواسته وارد سایت پیوندها بشود، نه وب‌سایتی که آدرسش را تایپ کرده بود. این شیوه فیلترینگ برای سایت‌های خارجی و ایرانی کاربرد دارند و دسترسی کاربران را در ایران یا هرجای دیگری از جهان محدود می‌کنند. البته این روش، درباره سایت‌هایی که امنیت فنی کمتری داشته باشند، کارایی دارد". ضمن اینکه گفته می شود استفاده از سیستم code injection تنها برای وب سایت هایی عملیاتی است که سرور آنها در ایران قرار داشته باشد و در غیر این صورت، فیلترینگ همچنان به روش گذشته انجام می شود.