به گزارش کارگروه بین الملل سایبربان؛ معاونت علمی و فناوری ریاست جمهوری بالاترین و مهمترین مرجع علمی کشور است که بازیگران اصلی حوزه علم و فناوری و بسیاری از حوزههای پیشرفته را دور خود جمع کرده است.
این معاونت از سال 1392 با مدیریت "سورنا ستاری" معاون علمی و فناوری ریاست جمهوری به فرجام کار خود رسیده است و با وجود پیشرفت در بعضی از حوزههای علمی کشور اما همچنان بعد از 8 سال دوره مدیریت ستاری، مشکلات زیادی سد راه زیستبوم نوآوری و فناوری کشور و شرکتهای دانشبنیان قرار دارد که علیرغم برخی تلاشهای معاونت علمی، این مشکلات به قوت خود باقی ماند.
از قانون تاریخمصرف گذشته مربوط به شرکتهای دانشبنیان که در سال 1389 تصویب شد و دیگر هیچوقت بهروز نشد تا مشکلاتی نظیر بیمه، مالیات و بانک که علت اصلی ورشکستگی شرکتهای دانشبنیان است موید این موضوع است که هنوز در راه رشد دانشبنیانها و پیشرفت علمی کشور مسیر طولانی در پیش داریم؛ تمرکز شرکتهای دانشبنیان و خلاق در تهران و محرومیت شهرهای کوچک از حضور این شرکتهای خلاق، بازار محصولات دانشبنیان و ضمانتنامههای تسهیلات، اعتراض تعدادی از شرکتهای متقاضی و خلاق به روند ارزیابی شرکتهای دانشبنیان، امتیازات وسوسهکننده به شرکتهای دانشبنیان برای هجوم شبهدولتیها و خصولتیها از جمله مشکلاتی است که همچنان در این اکوسیستم با آن درگیر هستیم.
"قانون حمایت از شرکتها و موسسات دانشبنیان و تجاریسازی نوآوریها و اختراعات" در سال 1389 به تصویب مجلس رسید که تنها قانون مصوب در حمایت از شرکتهای دانشبنیان محسوب میشود که البته با تصویب طرح جهش تولید دانشبنیان بعد از 10 سال، این قانون با حمایت مجلس و نه دولت سابق و معاونت علمی بهروزتر شد.
اما دولت سابق علناً با بهروزرسانی این قانون نیز مخالفت کرد تا جایی که "حاجیدلیگانی" با اشاره به طرح "جهش تولید دانشبنیان" در مجلس شورای اسلامی گفته بود: یک طرحی تحت عنوان "جهش تولید دانشبنیان" در کمیسیون آموزش و تحقیقات مجلس شورای اسلامی مطرح شد اما بعد از آن یک نامهای را رئیس دفتر رئیسجمهور به 4 نفر از وزیران دولت نوشته است مبنی بر اینکه در رابطه با این طرح، هیچگونه همکاری با مجلس نداشته باشید!! اینکه انگیزه دولت از این کار چه بوده واقعاً جای تعجب دارد اما این موضوع واقعیت دارد ضمن اینکه این نامه به صورت محرمانه نوشته شده است تا منتشر نشود.
"حجت عبدالملکی" معاون وقت کمیته امداد نیز در آن مقطع زمانی نوشت:
"وقتی گفته میشد دولت حسن روحانی در حوزه دانشبنیان موفق عمل کرده است عرض میکردم خیر، این عملکرد دولت روحانی نیست؛ این نتیجه اقدامات جوانان انقلابی حوزه مدیریت فناوری کشور است که دولت روحانی موفق به حذفشان نشده است! واقعیت و ذات دولت لیبرال حسن روحانی در حوزه اقتصاد دانشبنیان همین نامه است که میبینید. ذات همان دولتی که فناوری هستهای را با برجام به فنا داد، با سایر بخشهای فناوری هم مهربان نبود و نیست؛ رهآورد لیبرالیسمی که این دولت به آن افتخار میکند خامفروشی است و بس! مسیر بندگی ملت برای خوشخدمتی به کدخدا!"
در نامهای که عبدالملکی در صفحه شخصی خود منتشر کرده بود آمده است:
"یادداشت جناب آقای دکتر ملکزاده با موضوع درخواست "جلوگیری از تصویب طرح نمایندگان محترم مجلس با عنوان "جهش تولید" که تصویر آن به پیوست ارسال میشود، به استحضار ریاست محترم جمهوری رسید، پینوشت فرمودند: "مراقب شود که خلاف سیاستهای دولت هیچ اقدامی صورت نپذیرد"
اما امروز مدیران معاونت علمی بعد از سالها مدیریت بر مسند مهمترین مرجع علم و فناوری کشور به جای پاسخگویی درباره عملکرد گذشته خود، زبان به انتقاد گشودند تا جایی که سورنا ستاری، هفته گذشته در آیین نوزدهمین اجلاس سالیانه و جشنواره برترینهای پارک فناوری پردیس و بیستمین نکوداشت سالگرد تاسیس این پارک گفت: یکی از مشکلات فناوری در کشور سیاسیبازی است. من در هشت سال گذشته هیچگاه انتصاب سیاسی نداشتم و به من هم انتقادات زیادی شد اما آنچه مهم است تفکر افراد است و باید به آن ارج نهاد!
به نظر میرسد با توجه به تغییر دولت، در مقطع کنونی تغییر در مدیریت معاونت علمی و فناوری ریاست جمهوری امری بدیهی به نظر میرسید اما با حضور سورنا ستاری در نخستین جلسه هیئت دولت به ریاست "آیتالله سیدابراهیم رئیسی" این شائبه پیش آمد که شاید تصمیم دولت به ادامه فعالیت ستاری در جایگاه معاون علمی و فناوری ریاست جمهوری باشد.
اما امروز بعد از سه ماه از سکانداری دولت توسط سید ابراهیم رئیسی هنوز معاونت علمی بلاتکلیف است و تصمیمی برای معاون جدید علمی و فناوری ریاست جمهوری گرفته نشده است؛ در کنار این موضوع "محمدعلی زلفیگل" وزیر علوم، تحقیقات و فناوری از تشکیل و راهاندازی معاونت فناوری در زیرمجموعه این وزارتخانه خبر داد و گفت که در حال انجام فرآیند قانونی انجام این کار هستیم.
وضعیت فعلی معاونت علمی و فناوری ریاست جمهوری و از آنطرف، تشکیل معاونت فناوری در وزارت علوم شائبههایی را مبنی بر احتمال کوچکسازی معاونت علمی یا حتی انحلال آن ایجاد کرد هرچند وزیر علوم تاکید کرده است که راهاندازی معاونت فناوری در وزارت علوم هیچگونه موازیکاری با معاونت علمی ریاست جمهوری نخواهد داشت و ما سعی میکنیم این معاونت تفکیک وظایفی با آن نهاد داشته باشد.
با توجه به اهمیت موضوع علم در کشور که مقام معظم رهبری آن را مهمترین ابزار پیشرفت و اقتدار ملی و مهمترین ابزار آبرو و پیشرفت و اقتدار میدانند، لازم است که هر چه سریعتر معاونت علمی و فناوری ریاستجمهوری تعیین تکلیف و معاون جدیدِ این معاونت به عنوان مهمترین و بالاترین مرجع حمایتکننده اکوسیستم نوآوری و فناوری کشور مشخص شود.
