از نخلستان تا فضای مجازی
به گزارش کارگروه بین الملل سایبربان ؛ عرق از پیشانی پهن رحمان سرازیر شده و کف دستانش به رنگ طلایی شیره خرما درآمده است. لحظه‌ای مکث می‌کند و نگاهی به دستانش می‌اندازد؛ شیره خرما مثل آینه‌شده، نور خورشید را بازتاب می‌دهد. رحمان همراه دو کارگر دیگر، حدود 200 کیلوگرم خرما را در کیسه‌ها خالی کرده‌اند و در نیسان بار زده‌اند به مقصد قشم. پدر رحمان در روستای نودژ کرمان نخلستان دارد و خودش هم 10 سالی می‌شود که در کار تولید و فروش خرما است. بیشتر مشتریان او فروشنده‌های خرما در کرمان یا استان‌های هم‌جوار مانند بندرعباس هستند اما چند وقتی می‌شود که جنس مشتری‌هایش فرق کرده است. رحمان دست‌هایش را بالنگ پاک می‌کند، عرق پیشانی‌اش را می‌گیرد و می‌گوید: «قبلاً بیشتر مشتری‌ها از طریق دوست و آشنا یا تماس تلفنی بود اما حالا به خاطر دادن آگهی در فضای مجازی و سایت‌های تبلیغات آنلاین مانند دیوار از شهرهای دیگر مثل تهران، قشم و ایلام هم مشتری دارم. آن‌ها شماره‌ام را در این سایت‌ها پیدا می‌کنند و تماس می‌گیرند.»
رحمان ماهانه بین 800 هزار کیلوگرم تا یک تن خرما می‌فروشد که بخشی از آن از طریق فضای مجازی انجام می‌شود. البته هنوز هم عمده معامله‌اش با مغازه‌دارهای کرمان یا شهرهای هم‌جوار است که قبلاً با او آشنا بوده‌اند اما سفارش‌ها از فضای مجازی هم شرایط قابل قبولی دارد. توسعه اینترنت و بهبود خدمات آن در سال‌های اخیر باعث شده کشاورزان در مناطق مختلف کشور برای به دست آوردن مشتری به سمت فضای مجازی کشیده شوند. دایره محصولات کشاورزی از سبزی در شهرهای شمالی گرفته تا خرما در استان‌های جنوبی کشور را شامل می‌شود.
ایران با در اختیار داشتن 240 هزار هکتار سطح زیر کشت، دومین تولیدکننده بزرگ خرمای جهان است و سالانه بیش از یک میلیون تن خرما تولید می‌کند. ایران موفق شد در سال 97 حدود 400 هزار تن خرما صادر کند که بیش از 300 میلیون دلار درآمد ارزی نصیب کشور شد. بررسی‌ها نشان می‌دهد سالانه 30 درصد محصول خرمای تولیدی کشور به کشورهای اروپایی، شرق آسیا، روسیه، هند و کانادا صادر می‌شود. در سال 97 میزان تولید خرمای کرمان 170 هزار تن برآورد شد که البته در سال 98 به دلیل طوفان‌های شدید، باران، نوسانات دمایی و گرمای شدید، حدود 100 هزار تن کاهش پیدا کرد. سطح زیر کشت خرما در کرمان حدود 29 هزار هکتار است و حدود 20 درصد محصول تولیدی ایران در این استان متمرکزشده است.
رحمان تنها کشاورزی نیست که به فروش محصولاتش در فضای مجازی و سایت‌های تبلیغات آنلاین رو آورده است. با بررسی این سایت‌ها مشخص می‌شود که بسیاری از کشاورزان برای فروش بار خرمای خود اقدام به دادن آگهی کرده‌اند. کریم یکی دیگر از آن‌ها است. حدود 15 سال است که خریدوفروش خرما می‌کند. می‌گوید: «سه ماه پیش در دیوار آگهی دادم و از آن موقع روزی دو سه نفر تماس می‌گیرند و خرما سفارش می‌دهند. بیشتر آن‌ها از بندرعباس یا تهران هستند. مغازه‌دارهایی هستند که می‌خواهند خرما را به قیمت عمده بخرند. همین چند روز پیش حدود 100 کیلوگرم به تهران فرستادم.» کریم ادامه می‌دهد: «اگر بخواهم مشتریانم را از رفتن به بازار یا از طریق دوست و آشنا پیدا کنم، باید زمان زیادی بگذارم. اما از طریق اینترنت حداقل جابه‌جایی ندارم. چند وقت پیش از قشم هم مشتری داشتم.» نفس رحمان جا آمده است. نیسان از جاده خاکی به ابتدای جاده آسفالته رسیده و گردوخاک زرد پشتش پراکنده‌شده است. می‌گوید: «من خرما را به شکل عمده و کیلویی 20 هزار تومان می‌دهم. البته بعضی وقت‌ها ممکن است مشتری نباشد یا بار نباشد. چند ماه پیش در سایت دیوار ماشین فروختم. آن موقع دیدم همه جور آگهی در آنجا وجود دارد. به این فکر افتادم بار خرما را هم در آنجا تبلیغ کنم. همین کار را هم کردم و تا حالا توانسته‌ام مشتریانی از تهران و قشم پیدا کنم.»
