بررسی چالش‌های حقوق بین‌الملل در استفاده از هوش مصنوعی در جنگ‌های آینده

به گزارش کارگروه فناوری اطلاعات خبرگزاری سایبربان، آنها در کنفرانس سای کان 2026 (CyCon 2026) به بررسی اینکه چگونه می‌توان با گسترش استفاده از هوش مصنوعی در عملیات‌های نظامی، اجرای مؤثر قواعد حقوق بین‌الملل را تضمین کرد، پرداختند.

محور اصلی این نشست، بررسی نقش روزافزون هوش مصنوعی در حوزه‌هایی مانند انتخاب اهداف نظامی، عملیات سایبری، جنگ اطلاعاتی و تصمیم‌گیری‌های فرماندهی بود.

شرکت‌کنندگان به‌ویژه بر نحوه اجرای حقوق بین‌الملل بشردوستانه (IHL) در شرایطی تمرکز کردند که سامانه‌های مبتنی بر هوش مصنوعی به بخش جدایی‌ناپذیر از توانمندی‌های نظامی تبدیل شده‌اند.

کارشناسان تأکید کردند که رعایت الزامات حقوقی نباید تنها به زمان استفاده از سامانه‌های هوش مصنوعی در میدان نبرد محدود شود، بلکه باید تمامی مراحل چرخه عمر این سامانه‌ها، از طراحی و توسعه تا آزمایش، خرید، استقرار و بهره‌برداری را در بر گیرد.

به اعتقاد آنان، بسیاری از چالش‌های حقوقی و اخلاقی مربوط به هوش مصنوعی نظامی، پیش از آغاز عملیات نظامی و در فرآیند طراحی و توسعه این فناوری شکل می‌گیرد.

در این نشست، موضوعاتی مانند انجام ارزیابی‌های حقوقی پیش از به‌کارگیری سامانه‌های هوش مصنوعی، شیوه خرید تجهیزات، همکاری ارتش‌ها با شرکت‌های خصوصی فناوری، استفاده از هوش مصنوعی در عملیات فریب و همچنین پیامدهای محو شدن مرز میان کاربردهای غیرنظامی و نظامی این فناوری مورد بررسی قرار گرفت.

کارشناسان هشدار دادند که استفاده همزمان از فناوری‌های هوش مصنوعی در بخش‌های نظامی و غیرنظامی می‌تواند اجرای قوانین جنگ و تفکیک اهداف نظامی از غیرنظامی را با پیچیدگی‌های بیشتری مواجه کند.

همچنین در جریان این رویداد، پیش‌نمایشی از کتاب جدید حقوق بین‌الملل و هوش مصنوعی در مخاصمات مسلحانه؛ تعامل هوش مصنوعی و فضای سایبری ارائه شد که قرار است توسط انتشارات دانشگاه آکسفورد منتشر شود.

این اثر به بررسی تأثیر هوش مصنوعی بر تحول شیوه‌های جنگ و چگونگی تفسیر و اجرای قواعد حقوق بین‌الملل در مواجهه با این فناوری می‌پردازد.

در ادامه این مباحث، نویسندگان کتاب در قالب یک نشست تخصصی در پایگاه علمی Opinio Juris دیدگاه‌های خود را درباره موضوعاتی همچون حکمرانی بر چرخه عمر سامانه‌های هوش مصنوعی نظامی، الزامات ماده مشترک اول کنوانسیون‌های ژنو، ظرفیت‌ها و محدودیت‌های ارزیابی‌های حقوقی، پدیده «مه جنگ» ناشی از هوش مصنوعی و ضرورت ایجاد چارچوب‌های یکپارچه برای مدیریت کاربردهای نظامی و غیرنظامی این فناوری ارائه کردند.

جمع‌بندی مباحث کنفرانس نشان می‌دهد که با توسعه سریع هوش مصنوعی در حوزه دفاعی، حقوق بین‌الملل ناگزیر است تفاسیر و سازوکارهای اجرایی خود را متناسب با فناوری‌های نوظهور به‌روزرسانی کند تا ضمن حفظ کارآمدی قواعد موجود، از بروز مخاطرات انسانی و حقوقی در جنگ‌های آینده جلوگیری شود.