جنگ روز صفرم عامل تغییر در شکل منازعات آینده

به گزارش کارگروه بین‌الملل سایبربان؛ با افزایش تنش‌ها در خاورمیانه، عملیات‌های سایبری نیز گسترش یافته‌اند. رویترز اواسط ماه اکتبر 2019 گزارشی در مورد حمله سایبری ایالات متحده علیه ایران در واکنش به حملات سایبری این کشور در 14 سپتامبر امسال روی تأسیسات نفتی عربستان سعودی و پیامدهای راهبردی گسترده‌تر در منطقه منتشر کرد. همکاری امنیتی بی‌سر و صدای اسرائیل و عربستان در مورد تقابل با ایران باعث ایجاد روابط باز خصوصاً در حوزه سایبری شده است. سایمون هندلِر (Simon Handler)، دستیار ویژه سابق مجلس سنا و دستیار برنامه طرح ابتکاری سایبری شورای آتلانتیک در مرکز راهبردی و امنیتی «Scowcroft» در این خصوص مقاله‌ای نوشته که به شرح زیر است:

«قابلیت‌های افزایش یافته، رقابت روزافزون و گسترش بدافزارها در فضای سایبری، خطر افزایش درگیری و حرکت از این فضا به فضای جنبشی را در پی دارد. تاریخ نشان داده است که دولت‌ها بیش از گذشته از پایگاه‌های سایبری تهاجمی خود برای تأثیرگذاری بیشتر استفاده می‌کنند. عملیات‌های سایبری تهاجمی به‌آرامی در حال افزایش هستند و به کشورها امکان درگیری بدون استفاده از زور یا شرایط تنش‌زا و تحریک‌آمیز را می‌دهند. درنتیجه، انتشار بدافزار به عنوان ابزار دیپلماسی و سیاستمداری برای تشدید درگیری منطقه‌ای وجود دارد.

عملیات‌های سایبری در کشورهای حوزه خلیج فارس برای رسیدن به این هدف انجام می‌شوند. وقتی گروه حمله «Lincoln Carrier» در ماه می سال 2019 – پس از شناسایی تهدید ایران روی منافع ایالات متحده در دریا – به خلیج فارس اعزام شد، واشنگتن برای حملات هوایی احتمالی روی تهران اعلام آمادگی کرد. دونالد ترامپ در توییتر خود نوشت که آمریکا آماده پاسخ فیزیکی به ایران است؛ اما درعوض، از یک بدافزار برای خنثی کردن تهدیدات ایران استفاده کرد و نشان داد که فتنه‌انگیزی تهران تحت بررسی است. ایالات متحده علاقه‌ای به استفاده از نیروهای زمینی به شکل گسترده ندارد؛ بنابراین تصمیم این کشور برای اجرای عملیات سایبری تمایل واشنگتن به خنثی‌سازی و کنترل مجدد تاکتیک‌های کوتاه مدت جنگی را نشان می‌دهد. یک راهبرد مشابه، 1400 مایل دورتر در سواحل شرقی دریای مدیترانه رخ داد.

اسرائیل نیز تا حد زیادی تنش‌ها در کشورهای حوزه خلیج فارس را بررسی می‌کند و همانند ایالات متحده نگران گسترش نفوذ و قدرت تهران در منطقه است، اما نمی‌خواهد به‌تنهایی کاری انجام دهد. ایران نمایندگانی برای اعمال فشار روی اسرائیل دارد و تمرکز اورشلیم را به چند جبهه جلب کرده است. این کار باعث حرکت فعلی اسرائیل در اجرای عملیات‌های ممانعتی علیه حمل و نقل غیرقانونی تجهیزات با حمایت تهران در سوریه، عراق، لبنان، غزه و كرانه باختری و کاربرد تاکتیک‎‌های غیرمتعارف و کمک گرفتن از منابع غیرمحتمل از سوی اسرائیل شده است.

در ماه اوت 2019، رویترز گزارش داد كه وزارت دفاع اسرائیل اخیراً قوانین كنترل صادرات را روی برخی بدافزارها كاهش داده است و به شركت‌های اسرائیلی اجازه خواهد داد كه سریع‌تر از گذشته معافیت‌هایی را برای بازاریابی در کشورهای بیشتری به‌دست آورند. تا زمان تغییر این وضعیت، فروش بدافزارهای توسعه یافته این شرکت‌ها اغلب با بررسی دقیق و روند طولانی تأیید در سال ادامه دارد. مجوزهای فروش به منتخبی از کشورهای متحد داده شد. طبق قوانین جدید، علاوه بر کوتاه شدن فرآیند تأیید به کمتر از حدود 4 ماه، گروه خریداران مجاز از سوی وزارت دفاع گسترش داشته است. با سختگیرتر شدن کنترل صادرات اسرائیل نسبت به ایالات متحده و بریتانیا، وزارت دفاع اسرائیل مدعی شد که تغییر قانون باعث رقابت شرکت‌های اسرائیلی در بازارهای جهانی خواهد شد.

بدافزار جاسوسی اسرائیل – که به کاربران اجازه برداشت اطلاعات از هارد دیسک کاربر دیگر را می‌دهد – و دیگر اشکال بدافزاری خریداری شده از سوی عربستان سعودی و امارات متحده عربی باعث ناراحتی برخی گروه‌های مدافع حقوق بشر شده است.

در سال 2018، لابراتوار «Citizen» با اطمینان بالا ارزیابی کرد که تلفن عمر عبدالعزیز (Omar Abdulaziz)، مخالف سعودی هدف بدافزار جاسوسی پگاسوس، توسعه یافته از سوی شرکت اسرائیلی اطلاعات سایبری «NSO» بوده است. پگاسوس برای هدف قرار دادن اندروید و آیفون و دسترسی به پرونده‌های شخصی، رسانه‌ها و تاریخچه ارتباطات طراحی شده است. این نرم‌افزار جاسوسی همچنین می‌تواند از طریق میکروفون یا دوربین وارد دستگاه هدف شود. درحالیکه شرکت اسرائیلی مدعی است که محصولات خود را منحصراً با مجوزهای اطلاعاتی و انتظامی دولت برای مقابله با جرم و ترور به بازار عرضه می‌کند و تعهدات قراردادی برای عدم نقض حقوق بشر از سوی مشتریان دارد، اما دولت‌ها معتقدند که از این فناوری‌های سوءاستفاده شده است. با وجود نگرانی‌هایی در مورد صادرات اینگونه بدافزارها، نقش عملیات‌های سایبری تهاجمی را نباید نادیده گرفت.

فروش بدافزارها از سوی شرکت‌های اسرائیلی به عربستان سعودی باعث نزدیک شدن روابط 2 دولت و ایجاد فرصتی تاریخی برای بهبود ثبات بلندمدت در منطقه می‌شود. اسحاق ‌بن اسرائیل (Isaac Ben-Israel)، کارشناس ارشد سایبری و رئیس آژانس فضایی اسرائیل با اشاره به استفاده از فناوری به عنوان ابزاری برای تقویت روابط با همسایگان اظهار داشت که این یک ابزار قانونی دیپلماسی است.

با توجه به اینکه هدف ایران و نمایندگانش از جمله حزب‌الله سوق دادن دشمنان به درگیری مسلحانه است، پتانسیل عملیات‌های سایبری به دولت‌هایی مانند اسرائیل و عربستان اجازه عبور از موقعیت‌های پرتنش را می‌دهد. درحالیکه گزینه‌های جنبشی منجربه افزایش درگیری و خشم جامعه بین‌الملل می‌شود، عملیات‌های سایبری می‌توانند در شرایط چالش‌برانگیز مانند : جنوب لبنان و سوریه راه چاره باشند. حزب‌الله با کمک ایران در حال ساخت پایگاه‌های موشکی در دره بقاع (Bekaa ) لبنان است، که در آنجا تمایل دارد اسرائیل را برخلاف میلش وارد یک درگیری فیزیکی کند. جنگ دوم لبنان برای اسرائیل خوب پیش نرفت، زیرا تاکتیک‌های چریکی حزب‌الله باعث عقب نشینی نیروهای اسرائیلی از جنوب لبنان شد. اجتناب از یک جنگ پرهزینه در خانه حزب‌الله در جنوب لبنان به نفع اسرائیل است.

نگرانی درمورد سوءاستفاده احتمالی از ابزارهای سایبری برای خنثی کردن اختلافات داخلی و سرکوب ارزش‌های دموکراتیک، قانونی است و باید جدی گرفته شود. همچنین باید موارد اخلاقی برای استفاده مسئولانه از این ابزارها را در نظر گرفت. اثرات تهاجمی و دیپلماتیک عملیات‌های سایبری تهاجمی می‌توانند باعث قانونی شدن آنها در جهت‎یابی درگیری‌های منطقه‌ای باشند. در سال 1967، اسرائیل در تنها 6 روز دشمنان خود را از بین برد. اما آیا با تأثیرات احتمالی عملیات‌های سایبری تهاجمی ما در بحران جنگ صفرروز قرار می‌گیریم؟»